start     subskrypcja     konkursy     polecamy     pobierz     audiodeskrypcja     przetargi i oferty pracy    
       
mixcloud   youtube   twitter   facebook   english version   
ARMIA KRAJOWA  >  BIOGRAMY  >  SZCZEGÓŁY
Bałuk Stefan (1914-2014)
Generał brygady
ps. "Starba", "Kubuś", "Michał Bałucki", "Michał Zawistowski"

Stefan Bałuk gen. brygady - urodzony 15 stycznia 1914 - cichociemny, żołnierz Armii Krajowej i uczestnik powstania warszawskiego, fotoreporter wojenny, fotografik.

Pseudonim konspiracyjny: ps. Starba, Kubuś, Michał Bałucki, Michał Zawistowski.

W 1933 r. po złożeniu egzaminu maturalnego wstąpił ochotniczo do Szkoły Podchorążych Rezerwy Kawalerii w Grudziądzu. Ze względu na stan zdrowia, po odbyciu trzymiesięcznego kursu został przedterminowo zwolniony. Ukończył Szkołę Nauk Politycznych w Warszawie. W chwili wybuchu II wojny światowej był na III roku wydziału prawa na Uniwersytecie Warszawskim.

Walczył w kampanii wrześniowej w szeregach lubelskiego 9. Batalionu Pancernego. Podczas próby ewakuacji na Węgry aresztowany przez wojska radzieckie, po czym zwolniony; kolejny raz aresztowany w Worochcie. Zdołał uciec i następnie przedostać się przez Węgry, Rumunię i Bejrut do Francji gdzie wstąpił do 10. Brygady Kawalerii Pancernej. Ewakuowany do Wielkiej Brytanii służył początkowo w 10. Brygadzie Kawalerii Pancernej szkolącej się w Szkocji. W 1942 roku zgłosił się na szkolenie cichociemnych w Glasgow a następnie kurs spadochronowy w Ringway.

Zaprzysiężony na rotę przysięgi Armii Krajowej 29.12.1942 r. Dwukrotnie, w grudniu 1943 i styczniu 1944 r. podejmowano próby przerzucenia go z bazy we Włoszech do Polski, lecz z powodu uszkodzenia maszyny, a następnie mgły, samoloty zawrócono do baz.

W nocą z 9 na 10 kwietnia 1944 roku został zrzucony na teren okupowanej Polski. Pracował w Wydziale Legalizacji i Techniki Wywiadu Oddziału II Komendy Głównej Armii Krajowej dowodzonym przez Stanisława Jankowskiego "Agatona".

W lipcu 1944 r. wykonał serię kilkudziesięciu zdjęć umocnień strategicznych obiektów niemieckich w Warszawie, które o godzinie "W" miały zostać zaatakowane przez powstańców. Wziął udział w powstaniu warszawskim. Dokumentował także życie codzienne okupowanej stolicy oraz rabunek dóbr kultury polskiej (seria zdjęć wykonana z ukrycia przed Zachętą).

27 sierpnia dotarł kanałami z meldunkiem do gen. Tadeusza Komorowskiego "Bora", za co został odznaczony Orderem Virtuti Militari.

Po zakończeniu działań wojennych działał w antykomunistycznym ruchu oporu, zajmując się tworzeniem dokumentów, jako kierownik Wydziału "Agaton 2".

Za działalność w Armii Krajowej aresztowany przez władze bezpieczeństwa 1.11.1945 r. i osadzony na więzieniu mokotowskim. Zwolniony po 2,5 roku więzienia na mocy amnestii.

Po wyjściu z więzienia pracował w Centralnej Agencji Filmowej. Był m.in. współautorem pierwszego albumu o powstaniu warszawskim pt. "Miasto nieujarzmione" (1957).

Zainicjował budowę warszawskich pomników Polskiego Państwa Podziemnego i Armii Krajowej oraz Cichociemnych Spadochroniarzy AK.

Jest autorem wielu znakomitych albumów fotograficznych prezentujących wysiłek zbrojny żołnierza polskiego na frontach II wojny światowej.

- Miasto nieujarzmione - Warszawa, Iskry, 1957 r.
- Polacy na frontach II wojny światowej - Warszawa 1995 r.
- Tobie ojczyzno - 1999 r.
- Życie dla niepodległej - 2006 r.

Odznaczony Orderem Virtuti Militari V klasy, dwukrotnie Krzyżem Walecznych, Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą, Komandorskim i Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski, Złotym Krzyżem Zasługi z Mieczami, Krzyżem Armii Krajowej, Warszawskim Krzyżem Powstańczym.

15 stycznia w setną rocznicę urodzin generała Stefana Bałuka, z inicjatywy Hufca Wędrowników "Kraków I" Związku Harcerstwa Rzeczypospolitej. odsłonięty został Mural zadedykowany Generałowi i Cichociemnym.

10 listopada 2006 r. awansowany na stopień generała brygady.

Zmarł 30 stycznia 2014 i pochowany został na Wojskowym Cmentarzu na Powązkach w Warszawie.

Robert Springwald

Literatura:
Stefan Bałuk, Byłem cichociemnym, Warszawa 2007 r.
Stanisław Kopf: Z kamerą w powstańczej Warszawie 1944. Warszawa: Związek Polskich Artystów Fotografików, 1994 r.
Władysław Jewsiewicki: Powstanie warszawskie 1944 okiem polskiej kamery. Warszawa: Interpress, 1989 r.
Daniel Passent. Człowiek z chmur. "Polityka". 4 (2638), 2008. Warszawa.

wstecz



              Muzeum Armii Krajowej im. Generała Emila Fieldorfa - Nila