start     subskrypcja     konkursy     polecamy     pobierz     audiodeskrypcja     przetargi i oferty pracy    
       
mixcloud   youtube   twitter   facebook   english version   
ARMIA KRAJOWA  >  BIOGRAMY  >  SZCZEGÓŁY
Boryczka Adam (1913-1988)
Oficer Armii Krajowej
ps. "Adam", "Albin", "Tońko", "Brona", "Pług"

Urodził się 18 września 1913 r. w Wierzchosławicach. W 1934 r. ukończył Gimnazjum im. Hetmana Jana Tarnowskiego w Tarnowie. Przeszedł kurs podchorążych rezerwy piechoty przy 20pp Ziemi Krakowskiej, po którym otrzymał przydział do 16pp. w Tarnowie. W latach 1934-1939 pracownik Państwowych Zakładów Azotowych w Mościcach. 1 stycznia 1937 roku awansowany do ppor. rez. piechoty. Reklamowany z wojska. Ze względu na zły stan zdrowia nie podlegał mobilizacji w 1939 roku.

W pierwszych dniach wojny zgłosił się na ochotnika i dostał do 16 pułku piechoty. 18 września przekroczył granicę z Rumunią, gdzie został internowany w miejscowości Targu-Jiu. Na początku stycznia 1940 r. uciekł z obozu i przez Jugosławię i Grecję przedostał się do Francji, gdzie wstąpił do Polskich Sił Zbrojnych. Po kapitulacji Francji ewakuował się do Wielkiej Brytanii. Tam został wcielony do 4 Brygady Kadrowej Strzelców w Elioc, jako dowódca plutonu.

W połowie 1941 r. zgłosił się na ochotnika do formowanego właśnie oddziału cichociemnych, którego żołnierze przeznaczeni byli do przerzutu do Polski by działać w dywersji. Po przebyciu niezbędnych kursów, zaprzysiężony jako żołnierz ZWZ-AK pod pseudonimem "Brona". Zrzucony do Polski w nocy z 8/9 kwietnia 1942 r.

W maju 1942 r. przybył do Wilna, gdzie dostał przydział na dowódcę V Rejonu wydzielonej organizacji dywersyjnej "Wachlarz". Tam szkolił żołnierzy w zakresie walki dywersyjnej, sam brał udział w wielu akcjach, był również kurierem.

W listopadzie 1942 r. uzyskał awans do stopnia porucznika. W marcu 1943 r. został dowódcą oddziałów dywersyjnych stanowiących odwód Komendy Okręgu Wileńskiego AK z czasem przekształcony w Kedyw. W związku z zagrożeniem aresztowaniem, w lipcu 1943 r. został zwolniony z tej funkcji. Jednocześnie dostał rozkaz zorganizowania oddziału partyzanckiego w Puszczy Rudnickiej, którym dowodził od sierpnia 1943 r. do marca 1944 r. W lipcu tego roku awansował do stopnia kapitana.

Po zajęciu Wilna przez Armię Czerwoną i aresztowaniu kolejnego dowódcy 6 Wileńskiej Brygady Armii Krajowej, przejął jej dowództwo i wycofał się do Puszczy Rudnickiej. Nie widząc celowości dalszej walki, w sierpniu 1944 r. rozpuścił oddział do domów, a sam udał się do Wilna.

Od lutego 1945 r. stanął na czele Oddziału III Komendy Okręgu Wilno AK. Po rozwiązaniu AK brał udział w działaniach likwidacyjnych jej ogniw. Po wykonaniu wszystkich rozkazów, w październiku 1945 r. przedostał się do Wielkiej Brytanii.

W latach 1945-1952 działał, początkowo jako kurier Delegatury Zagranicznej "Wolności i Niezawisłości", a następnie jako szef jej łączności. Aresztowany 13 czerwca 1954 r. podczas przekraczania granicy z NRD, po rocznym śledztwie skazany został na 3-krotną karę śmierci, później zamienioną na dożywocie.

Przebywał w więzieniach w Strzelcach Opolskich, Wronkach i Rawiczu, m.in. w jednej celi z gen. Paulem Otto Geiblem - dowódcą SS i policji na dystrykt Warszawa. 29 listopada 1967 r., jako jeden z ostatnich żołnierzy Polskiego Państwa Podziemnego, po 13 latach więzienia wyszedł na wolność.

Gdy odzyskał siły, podjął pracę jako magazynier w jednym w przedsiębiorstw Ministerstwa Handlu Wewnętrznego i Usług. Był inicjatorem dorocznych pielgrzymek kombatanckich na Jasną Górę, przewodniczył kapitule Krzyża WiN. Zmarł w Warszawie 30 kwietnia 1988 r., pochowany został na Cmentarzu Powązkowskim.

"Tońko" po klęsce "miał odwagę powiedzieć, że walczymy, dokąd się da, a potem trzeba iść do normalnego życia. ... To jest miara odwagi dowódcy i zdolności do podejmowania decyzji w imię przyszłości Polski. ... Był chyba ostatnim więźniem politycznym w PRL-u" - powiedział Prezydent PR Bronisław Komorowski 18 września 2013 na uroczystości odsłonięcia tablicy poświęconej Adamowi Boryczce.

Odznaczony: Złotym Krzyżem Orderu Wojennego Virtuti Militari V klasy. Krzyżem Walecznych - trzykrotnie, Srebrnym Krzyżem Zasługi z Mieczami.

Robert Springwald

Literatura:
Bogusław Polak, Baryczko Adam, w: Kawalerowie Virtuti Militari 1792-1945, tom V: Konspiracja 1939-1945, część 1 (redakcja naukowa Bogusław Polak), Wydawnictwo Uczelniane Politechniki Koszalińskiej, Koszalin 1999, s. 13
Tochman K.A., Adam Boryczka. Z Dziejów Win-u, t. 1 Rzeszów 1999
Krzysztof A. Tochman, Adam Boryczka. Z Dziejów Win-u. t. 1, Zwierzyniec-Rzeszów 1999
Paweł Rokicki: Armia Krajowa na Wileńszczyźnie 1943-1945. Warszawa 2007
Jerzy Ślaski, Żołnierze wyklęci, Warszawa 1996
Małopolski Słownik Biograficzny, Praca zbiorowa pod red., Zagórski A., Kraków 1997
JerzyTucholski, Cichociemni, Warszawa 1985

wstecz



              Muzeum Armii Krajowej im. Generała Emila Fieldorfa - Nila