start     subskrypcja     konkursy     polecamy     pobierz     audiodeskrypcja     przetargi i oferty pracy    
       
mixcloud   youtube   twitter   facebook   english version   
ARMIA KRAJOWA  >  BIOGRAMY  >  SZCZEGÓŁY
Chrząszczewski Wincenty (1903-1989)
ps. "Janusz", "Kruk", "Ksawery", "Wincenty"

Urodził się 4 lutego 1903 r., w Jarzębińcach na Kijowszczyźnie. W 1921 r., ukończył siedem klas średniej szkoły polskiej w Humaniu. Działał w tym okresie aktywnie w harcerstwie polskim na Ukrainie. Po przeprowadzeniu się do Warszawy wstąpił do Warszawskiej Szkoły Podchorążych.

Po ukończeniu rocznego kursu unitarnego i zdaniu matury został zakwalifikowany do Oficerskiej Szkoły Kawalerii w Grudziądzu. Regularna służbę wojskowa rozpoczął w 1923 r w 1 Pułku Ułanów Krechowieckich. Kolejno awansował: w 1928 - na porucznika, w 1937 - na rotmistrza.

Publikował własne teksty i tłumaczenia w fachowym piśmiennictwie wojskowym. Stale podnosił swoje kwalifikacje dowódcze. W latach 1930 - 1939 był kustoszem pułkowego muzeum.

Po mobilizacji w sierpniu 1939 r., mianowany został dowódcą 2 szwadronu 1 pułku Ułanów Krechowieckich. W trakcie trwania kampanii wrześniowej był oficerem sztabowym w Grupie Kawalerii gen. Z. Podhorskiego, a następnie dowodził szwadronem w Grupie Kawalerii płk E. Z. Tarnasiewicza.

Uczestniczył w walkach z wojskami sowieckimi pod Kodziowcami w rejonie Sopoćkiń. W nocy z 23 na 24 września 1939 r., przeszedł ze swoim oddziałem na Litwę, gdzie został internowany i umieszczony w obozie w Rakiszkach. 26 grudnia 1939 r., podjął udaną ucieczkę z obozu i 6 stycznia 1940 r. przybył do Wilna.

Od stycznia roku 1940 rozpoczyna działalność konspiracyjną w ZWZ na terenie Wilna.

Od lipca 1940 z polecenia mjr Krzyżanowskiego "Wilka" zajął się organizacją przerzutów osób przez granicę litewsko-łotewską. We wrześniu zostaje mianowany zastępcą ds. wojskowych Komendanta Podokręgu Kowno.

W marcu 1941 r. zostaje wraz z grupą członków sztabu Podokręgu aresztowany przez NKWD. Osadzony w więzieniu w Kownie, gdzie przeszedł ciężkie śledztwo.

Po wybuchu wojny niemiecko-sowieckiej został ewakuowany w grupie więźniów do więzienia w Mińsku, a stamtąd w kierunku Czerwienia. Podczas morderczego marszu szczęśliwie uszedł cało z masakry dokonanej na więźniach przez konwojentów NKWD. Na początku lipca 1941 r., powrócił do Wilna, i został mianowany p. o. Komendanta Podokręgu Kowieńskiego ZWZ AK

Do jesieni 1942 r., zajmował się odbudową i rozbudową siatki konspiracyjnej ZWZ/AK na terenie podokręgu. W efekcie trudnej ciężkiej pracy organizacyjnej zorganizował 7 obwodów.

11 listopada 1943 r., awansowany przez KG AK do stopnia majora. W 1943 r., z jego inicjatywy zorganizowano w Kownie 12 osobowy patrol dywersyjny, który do wiosny 1944 przeprowadził siedem akcji zbrojnych.

Na początku marca 1944 r., został aresztowany przez Gestapo i osadzony w obozie w Prowieniszkach, gdzie przebywał do wkroczenia wojsk sowieckich. Po odzyskaniu wolności udał się do Kowna, a następnie do Wilna, w którym nawiązał w końcu lipca 1944 r., kontakt z ppłk dypl. Julianem Kulikowskim "Ryngrafem", nowym Komendantem Okręgu Wilno AK. Z miejsca włączył się ponownie do pracy konspiracyjnej.

Od 10 grudnia 1944 r. przejął obowiązki Komendanta Podokręgu Kowieńskiego AK. Jednocześnie był członkiem sztabu Okręgu Wilno AK. Od kwietnia 1945 r., pełnił funkcję zastępcy dowódcy i szefa sztabu w Komendzie Okręgu Wilno AK. Od lipca 1945 r., kierował pracami nad ostateczną likwidacją struktur okręgu.

Aresztowany przez NKWD 18 lipca 1945 r., i uwięziony, a następnie skazany na karę 10 lat łagrów. Po odbyciu pełnej kary wrócił do Polski 26 września 1955 r. i zamieszkał w Warszawie.

W latach 1956 - 1968 pracował na kierowniczych stanowiskach administracyjnych w PAN w Warszawie. W 1968 r., przeszedł na emeryturę.

Zmarł w Warszawie 28 września 1989 r.

Odznaczony m.in.: Krzyżem Orderu Wojennego Virtuti Militari V klasy /nr leg. 13630/, Krzyż Niepodległości, Krzyż Walecznych - trzykrotnie, Złoty Krzyż Zasługi z Mieczami, Krzyż Kampanii Wrześniowej 1939,Krzyż AK, Medal Wojska - czterokrotnie.

Robert Springwald

wstecz



              Muzeum Armii Krajowej im. Generała Emila Fieldorfa - Nila