start     subskrypcja     konkursy     polecamy     pobierz     audiodeskrypcja     przetargi i oferty pracy    
       
mixcloud   youtube   twitter   facebook   english version   
ARMIA KRAJOWA  >  BIOGRAMY  >  SZCZEGÓŁY
Rostworowski Stanisław (1888-1944)
Generał brygady, doktor
ps. "Odra", "Lubieniec", "Nałęcz", "Prawdzic", "Rączy", "Rola", Zagończyk"

Urodził się 19 XII 1888 r. w Krakowie, gdzie zdał maturę w III gimnazjum im. Sobieskiego w 1906 r., działając w "ZET". Studia odbył na Uniwersytecie we Fryburgu w Szwajcarii, kończąc je doktoratem z chemii w 1910 r. Od IV 1911 do III 1912 r. był asystentem na uniwersytecie w Getyndze. Po czym powrócił do Krakowa, gdzie był asystentem na Wydziale Rolniczym Uniwersytetu Jagiellońskiego i kierował Zakładem Rolno-Doświadczalnym w Mydlnikach. W 1913 r. uzyskał doktorat z filozofii na UJ.

1 IX 1914 r. zaciągnął się do 2 szwadronu kawalerii Legionów Polskich. Brał wdział m.in. w walkach pod Mołotkowem, w kampanii karpackiej 1915 r. i w bitwie pod Rokitną 13 VI 1915 r., a pół roku później awansował na podporucznika. Potem służył na stanowiskach sztabowych i administracyjnych. W X 1917 r. został adiutantem Rady Regencyjnej.

Od XI 1918 r. pracował w Oddziale Wojskowo-Naukowym Sztabu Generalnego.

W wojnie polsko-bolszewickiej był od IV 1919 r. kwatermistrzem Frontu Litewsko-Białoruskiego, od I 1920 r. szefem Oddziału V, a od V do VII zastępcą szefa Oddziału III w 4 Armii, potem szefem Oddziału III Grupy Poleskiej, w VIII był oficerem w dowództwie 5 Armii, a od VIII do XI 3 Armii. Od XI 1920 r. był zastępcą szefa Sztabu Dowództwa VII Okręgu Generalnego w Poznaniu. 15 IV 1921 r. został szefem sztabu Dowództwa Obrony Plebiscytu na Śląsku, a po wybuchu III Powstania Śląskiego szefem sztabu Naczelnej Komendy Wojsk Powstańczych, a przez tydzień do 6 VI dowódcą NKWP.

W VII 1921 r. powrócił do Dowództwa VII OG w Poznaniu. We IX 1923 r. ukończył Wyższą Szkołę Wojenną. W X 1923 r. został II zastępcą dowódcy 15 pułku ułanów w Poznaniu, później kwatermistrzem pułku. Po odbyciu kursu oficerów sztabowych w Grudziądzu, od VIII 1924 r. pełnił obowiązki szefa sztabu 3 Dywizji Kawalerii w Poznaniu, a od IV 1925 r. szefa sztabu 14 Dywizji Piechoty w Poznaniu. W czasie przewrotu majowego 1926 r. wziął udział w walkach po tzw. stronie rządowej. W X 1926 r. został zastępcą dowódcy 2 pułku strzelców konnych w Hrubieszowie, ostatni miesiąc pełniąc obowiązki dowódcy 2 psk. W V 1927 r. został przeniesiony w tej samej funkcji do 27 p. uł. w Nieświeżu, którego dowódcą został w VII 1928 r. Od XII 1929 do VII 1935 r. był dowódcą 22 p. uł. w Brodach, w 1931 r. awansując na pułkownika dyplomowanego. Po czym został przeniesiony w stan spoczynku i osiadł w Gębicach w Wielkopolsce.

25 VIII 1939 r. został przydział na dowódcę obrony przeciwlotniczej Kalisza, od 8 IX służył w obronie Warszawy jako szef sztabu odcinka Warszawa-Wschód, następnie w sztabie obrony Pragi.

Po kapitulacji przez Łotwę i Szwecję przedostał się w z końcem X 1939 r. do Francji. W XII jako wicekonsul przybył do Bukaresztu, gdzie stworzył Bazę Łączności z Krajem "Bolek", którą kierował do XI 1940 r., gdy przeniósł ją do Stambułu jako Bazę "Bej". Od I 1941 r. był kierownikiem Bazy "Romek" w Budapeszcie.

W V 1942 r. przeszedł szlakiem kurierskim do Polski i został Inspektorem, a od XII 1943 r. szefem Biura Inspekcji Komendy Gł. Armii Krajowej. Obszar jego inspekcji obejmował Okręg Krakowski i Śląski. W IV 1944 r. przeniósł się do Krakowa*, gdzie 11 VIII został aresztowany i tegoż lub następnego dnia został zamordowany przez gestapowców.

Zmarł najprawdopodobniej 12 VIII 1944 r., miejsce jego pochówku pozostaje nieznane.

Był odznaczony m.in.: Orderem Virtuti Militari IV i V klasy, Krzyżem Niepodległości, czterokrotnie Krzyżem Walecznych.

Piotr M. Boroń

Wybrana literatura:
St. Dąbrowa-Kostka, W okupowanym Krakowie, Warszawa 1972;
M. Ney-Krwawicz, Komenda Główna Armii Krajowej 1939-1945, Warszawa 1990;
T. Kryska-Karski, St. Żurakowski, Generałowie Polski Niepodległej, Warszawa 1991;
A. Kuler, A. Wiekluk, Rostworowski Stanisław [w:] Małopolski słownik biograficzny uczestników działań niepodległościowych 1939-1956, t. 3, Kraków 1998.

* Niektórzy autorzy utrzymują, że 28 VII 1944 r. objął komendę Okręgu Kraków AK lub dowództwo Grupy Operacyjnej "Odra".

fot. ze zbiorów Narodowego Archiwum Cyfrowego
wstecz



              Muzeum Armii Krajowej im. Generała Emila Fieldorfa - Nila