start     subskrypcja     konkursy     polecamy     pobierz     audiodeskrypcja     przetargi i oferty pracy    
       
mixcloud   youtube   twitter   facebook   english version   
ARMIA KRAJOWA  >  BIOGRAMY  >  SZCZEGÓŁY
Jankowski Jan Stanisław (1882-1953)
Polityk chadecki
ps. "Doktor", "Jan", "Klonowski", "Sobolewski", "Soból"

Urodzony 6 maja 1882 w Krassowie Wielkim w rodzinie ziemiańskiej. Otrzymał staranne wykształcenie z zakresu matematyki na Uniwersytecie Warszawskim i chemii na Politechnice Warszawskiej i w Wyższej Szkole Technicznej w Pradze, którą ukończył w 1908 uzyskując tytuł inżyniera.

Podczas studiów wstąpił do Związku Młodzieży Polskiej "Zet" związał się z wieloma politycznymi organizacjami o endeckimi, miedzy innymi: Narodowym Związkiem Robotniczym i Ligą Narodową.

Zagrożony aresztowaniem, w 1909 wyjechał do Krakowa, gdzie w latach 1912-1914 wchodził w skład Komisji Tymczasowej Skonfederowanych Stronnictw Niepodległościowych, jako reprezentant NZR i współorganizator Polskiego Związku Wojskowego.

W 1915 krótko był żołnierzem Legionów Polskich. W tym samym roku powrócił do działalności politycznej i wszedł do Centralnego Komitetu Narodowego z ramienia NZR.

W okresie międzywojennym piastował wiele ważnych funkcji w administracji państwowej. W 1921 i 1926 pełnił funkcje ministra pracy i opieki społecznej. Aktywnie działał w chadeckim ruchu związkowym i narodowym. Z ramienia Narodowej Partii Robotniczej w latach 1921-1935 był posłem na Sejm RP II i III kadencji.

Po wybuchu II wojny był pracownikiem Zarządu Miejskiego w Warszawie. Aktywnie udzielał się w instytucjach opieki społecznej. Był członkiem kierownictwa konspiracyjnego Stronnictwa Pracy.

Po aresztowaniu w kwietniu 1943 Jana Piekałkiewicza powołany został na Delegata Rządu RP na Kraj.

Od 1944 objął stanowisko wicepremiera, kierującym Krajową Radą Ministrów. Zatwierdził decyzję rozpoczęcia powstania w Warszawie. Po upadku powstania warszawskiego przeszedł na fałszywych dokumentach przez obóz przejściowy w Pruszkowie, skąd został zwolniony ze względu na wiek.

W marcu 1945 wraz z innymi przywódcami Polskiego Państwa Podziemnego aresztowany przez NKWD, przewieziony samolotem do Moskwy i umieszczony w więzieniu na Łubiance.

Wyrokiem moskiewskiego sądu skazano go na 8 lat więzienia za "prowadzenie wrogiej działalności na tyłach Armii Czerwonej". Był to najsurowszy, po karze dla gen. Leopolda Okulickiego (10 lat) wyrok orzeczony w tym procesie.

Został zamordowany na dwa tygodnie przed końcem odbywania kary 13 marca 1953 we Włodzimierzu nad Klaźmą w ZSRR. Miejsce jego pochówku pozostaje nieznane.

Odznaczony:
Orderem Orła Białego - pośmiertnie (1995)
Orderem Virtuti Militari V klasy (1944)
Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (1925)
Krzyżem Niepodległości (1933)
Krzyżem Niepodległości z Mieczami (1938)

W kościele pw. św. Karola Boromeusza na warszawskich Powązkach znajduje się tablica upamiętniająca Jana Stanisława Jankowskiego.

Robert Springwald

Wybrana literatura:
Andrzej Krzysztof Kunert. Słownik biograficzny konspiracji warszawskiej 1939-1945 T.1. Warszawa: Instytut Wydawniczy PAX, 1987,
Grabowski W. Delegatura Rządu Rzeczypospolitej Polskiej na Kraj, Warszawa 1995,
Słownik biograficzny Europy środkowo-wschodniej w XX w., Warszawa 2004.

wstecz



              Muzeum Armii Krajowej im. Generała Emila Fieldorfa - Nila