start     subskrypcja     konkursy     polecamy     pobierz     audiodeskrypcja     przetargi i oferty pracy    
       
mixcloud   youtube   twitter   facebook   english version   
ARMIA KRAJOWA  >  BIOGRAMY  >  SZCZEGÓŁY
Klotz (Kloc) Aleksander (1898-1976)
Podpułkownik
ps. "Grodzicki", "Konrad", "Leon", "Maks Nawiarowski", "Piotr" , "Wizer", "Zosia

Urodził się 31 sierpnia 1898 w Żyrardowie. W latach 1909-15 uczęszczał do Szkoły Techniczno-Komunikacyjnej w Warszawie. W latach szkolnych działał w tajnym skautingu. Od sierpnia 1915 żołnierz I Brygady Legionów, następnie w Polskiej Organizacji Wojskowej.

W 1918 złożył egzamin maturalny w Gimnazjum św. Anny w Krakowie i podjął studia na Wydziale Prawa UJ utrzymując jednocześnie aktywne kontakty z POW.

Po odzyskaniu niepodległości podjął służbę w Wojsku Polskim. Uczestnicząc w wojnie polsko-ukraińskiej i wojnie polsko-bolszewickiej. Został trzykrotnie ranny.

W lutym 1921 przydzielony do delegacji polskiej na rokowania pokojowe z Sowietami w Rydze jako oficer do zadań specjalnych.

Od marca 1921 do 1 listopada 1922 mianowany został zastępcą attaché wojskowego w Rydze. Przystąpił do organizowania siatki wywiadu polskiego na Łotwie i w Rosji Sowieckiej i (od wiosny 1921) kontrwywiadu przeciw działającej na Łotwie siatce sowieckiego Razwiedupru.

Po powrocie do kraju 21 września 1922 służył w 55 Poznańskim Pułku Piechoty w Lesznie. W latach 1923-1925 był słuchaczem V Kursu Normalnego Wyższej Szkoły Wojennej w Warszawie. Z dniem 1 października 1925, po ukończeniu szkoły i otrzymaniu dyplomu oficera Sztabu Generalnego, przydzielony został do Wydziału Organizacyjno-Mobilizacyjnego Kierownictwa Marynarki Wojennej w Warszawie na stanowisko referenta. W czerwcu 1926 został przeniesiony do Oficerskiej Szkoły Piechoty w Warszawie na stanowisko wykładowcy.

1 września 1926 otrzymał przeniesienie do składu osobowego I wiceministra spraw wojskowych na stanowisko referenta. 7 grudnia 1926 został wyznaczony na stanowisko adiutanta przybocznego I wiceministra-szefa Administracji Armii. 9 listopada 1928 został przeniesiony w stan nieczynny na przeciąg 12 miesięcy.

Podjął pracę w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i 12 listopada 1928 został mianowany starostą grodzkim we Lwowie. Jego obecność powodowała w mieście niepokoje społeczne wystąpienia młodzieży akademickiej o charterze antysemickim. Odwołany w 1929 ze stanowiska starosty lwowskiego powrócił do Warszawy do pracy w MSW.

Z dniem 31 grudnia 1929 został przeniesiony do rezerwy z równoczesnym przeniesieniem do 19 Pułku Piechoty Odsieczy Lwowa we Lwowie. W latach 1930-1932 był radcą, a następnie inspektorem ministerialnym w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych (Departament II Polityczny). Od 26 kwietnia 1932 kolejno pełnił funkcje: starosty powiatowego w Płocku, w Wadowicach i Radomiu.

W 1935 rozpoczął pace w dyplomacji i został radcą w Ministerstwie Spraw Zagranicznych. 16 maja 1935 został mianowany konsulem i kierownikiem Konsulatu RP w Morawskiej Ostrawie na Zaolziu (Czechosłowacja). W odwecie za podejrzenie prowadzenia antyczeskiej działalności październiku 1935 rząd czechosłowacki cofnął zgodę na pełnienie przez niego funkcji konsula.

Powrócił do Polski i został skierowany do pracy w administracji państwowej. Był kolejno starostą powiatowym w Grudziądzu, a od stycznia 1938 w Poznaniu. W okresie pełnienia funkcji starosty organizował jednocześnie z ramienia II Oddziału Sztabu Głównego siatkę dywersyjną w rejonie Poznania i Grudziądza.

W czasie kampanii wrześniowej oficjalnie delegat PKP przy sztabie Armii "Poznań", wraz z jej resztkami po bitwie nad Bzurą dotarł do oblężonej Warszawy i od 17 września brał udział w jej obronie w sztabie grupy gen. Michała Karaszewicza-Tokarzewskiego.

Na początku października 1939 wstąpił do Służby Zwycięstwu Polski i został wysłany do Lwowa. Na miejsce dociera w grudniu i zostaje najpierw szefem sztabu SZP- Lwów, a następnie, do marca 1940 szefem sztabu ZWZ-2 Lwów. Do 1944 działał w ZWZ-AK na Ukrainie.

W czerwcu tego samego roku został zatrzymany przez NKWD w Krzemieńcu został jednak szybko zwolniony. Co zrodziło podejrzenie o współpracę z NKWD.

Wziął udział w brawurowej wyprawie wywiadowczej w poszukiwaniu gen. Michała Karaszewicza-Tokarzewskiego aresztowanego przez NKWD i zbadania sytuacji aresztowanych i deportowanych Polaków. W trakcie podróży trwającej od maja do września 1940 przebył prawie 30 tys. kilometrów penetrując tereny wschodniej Ukrainy, Uralu, Syberii, wybrzeża Morza Kaspijskiego, docierając do Irkucka, Ałma-Aty, Taszkentu, a na północy do Kotłasu i Syktywkaru w Komi. W konsekwencji wyprawy powstał szczegółowy pt." Raport w sprawie Polaków wysiedlonych do ZSRR", przekazany następnie Rządowi RP na uchodźstwie. (Raport ten znajduje się w Archiwum Zakładu Historii Ruchu Ludowego w Warszawie, w zespole Stanisława Kota - sygn. 93, k. 236-240).

W czasie okupacji niemieckiej Klotz kierował z sukcesami Odcinkiem III siecią wywiadowczej Komendy Głównej ZWZ-AK o kryptonimie "WW-72", a następnie "Pralnia". We wrześniu 1941 wyjechał do Kijowa obejmując dowództw na terenach Komisariatu Rzeszy Ukraina. Awansowany do stopnia podpułkownika ze starszeństwem z 11 listopada 1942.

Po zajęciu Lwowa przez Armię Czerwoną w lipcu 1944 nie ujawnił się i uniknął aresztowania przez NKWD. Od sierpnia 1944 oficjalnie "urlopowany" ze służby we lwowskiej Armii Krajowej. Zagrożony aresztowaniem przez NKWD wyjechał w sierpniu 1944 do Lublina.

Pod przybranym nazwiskiem i z fałszywymi dokumentami dr medycyny Jana Baranowskiego został zmobilizowany jako lekarz. Pomimo braku wykształcenia medycznego zajmował odpowiedzialne stanowiska w służbie zdrowia w tzw. Ludowym Wojsku Polskim.

Był zdecydowanie przeciwny wszelkim działaniom nawet pośrednio legitymizującym władzę komunistów - działalność Stanisława Mikołajczyka oceniał jako zdradę. Zagrożony aresztowaniem przełomie lutego i marca 1946 zdołał uciec na zachód.

Zgłosił się do Polskich Siłach Zbrojnych na Zachodzie w Wielkiej Brytanii (w Komisji Dokumentacyjnej (lub Oddziale Personalnym) Sztabu Głównego WP), następnie do 1949 w Polskim Korpusie Przysposobienia i Rozmieszczenia.

Zmarł na zawał serca 29 października 1976 w Australii.

Odznaczony:
Krzyżem Srebrnym Orderu Wojskowego Virtuti Militari (1921)
Krzyżem Niepodległości (1928)
Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (1928)
Krzyżem Walecznych - czterokrotnie
Złoty Krzyż Zasługi
Srebrnym Krzyżem Zasługi
Krzyżem Armii Krajowej
i kilkoma wysokimi odznaczeniami zagranicznymi

Robert Springwald

Wybrana literatura:
Marek Gałęzowski. Aleksander Klotz w: Wierni Polsce. Ludzie konspiracji piłsudczykowskiej Warszawa 2005. S 324 - 336
Aleksander Klotz, Zapiski konspiratora 1939-1945, Kraków 2001

wstecz



              Muzeum Armii Krajowej im. Generała Emila Fieldorfa - Nila