start     subskrypcja     konkursy     polecamy     pobierz     audiodeskrypcja     przetargi i oferty pracy    
       
mixcloud   youtube   twitter   facebook   english version   
ARMIA KRAJOWA  >  BIOGRAMY  >  SZCZEGÓŁY
Szwedowski Stefan (1891-1973)
Związkowy działacz niepodległościowy
ps. "Błażej", "Cezary", "Sosiński", "Stefan", "Stolarski", "Tomasz", "Wojciech"

Urodził się 26 grudnia 1891 w Piotrkowie w rodzimie mieszczańskiej. Uczęszczała do prywatnego gimnazjum w Warszawie. W 1905 uczestniczył tam w strajku szkolnym. Był aktywnym działaczem niepodległościowych organizacji młodzieżowych notowanym przez carską Ochranę. W. 1912 zdał matura i rozpoczął studia na wydziale Prawa Uniwersytetu Jgiellońskiego.

Po powrocie do Warszawy, w związku z jego aktywnością niepodległościową na terenie Galicji został aresztowany i wywieziony w głąb Rosji. Dzięki wstawiennictwu polskich posłów do Dumy w 1915 odzyskał wolność. Nielegalnie powrócił do Warszawy i wstąpił do Batalionu Warszawskiego POW. Odbył tam kurs oficerski. Wałczył na Wołyniu. W bitwie pod Optowąz został ciężko ranny. Nie odzyskał pełnej sprawności, jako inwalida został zdemobilizowany i w 1917 r powrócił do Warszawy.

Pod koniec I wojny światowej należał do kierownictwa konspiracyjnego Związku Młodzieży Polskiej "Zet".

Podjęte wcześniej studia prawnicze ukończył w 1919 na Uniwersytecie Warszawskim. Od 1922 był współorganizatorem Związku Obrony Kresów Zachodnich i Związku Rad Ludowych. Od 1929 był wiceprezesem Rady Polaków z Zagranicy.

Od 1931 był działaczem Związku Związków Zawodowych, członkiem tzw. "zetowego skrzydła syndykalistycznego". Od 1935 do 1939 był członkiem Centralnego Wydziału Zawodowego ZZZ. W październiku 1939 był jednym z założycieli Związku Syndykalistów Polskich,

Po wybuchu II wojny światowej założył tajne Koło Związku Patriotycznego przekształcone w Związek "Wolność i Lud" aby w akcji scaleniowej podporządkować się Armii Krajowej. Był przedstawicielem Związku w Radzie Pomocy Żydom "Żegota". Od 1942 organizował tajny Polski Związek Zachodni. Współpracował z delegatem rządu na kraj Cyrylem Ratajskim. W lutym 1944 został wiceprzewodniczącym Centralizacji Stronnictw Demokratycznych, Socjalistycznych i Syndykalistycznych.

Walczył w powstaniu warszawskim w stopniu porucznika, w szeregach 104 Kompanii Syndykalistów AK. Po przejściu kanałami do Śródmieścia organizował Syndykalistyczne Porozumienie Powstańcze. Po upadku powstania przeszedł przez obóz w Pruszkowie i wyjechał do Krakowa.

Swoja działalność polityczną zakończył po rozwiązaniu Związku Syndykalistów Polskich 15 01 1945r.

Po wojnie pracował w Polskim Radio.

Od 1946 był intensywnie inwigilowany przez agentów UB w celu przygotowania procesu o organizowanie "spisku w kierownictwie komunistycznym w czasie II wojny". Do procesu jednak nie doszło ale mimo to był obserwowany przez "bezpiekę" do śmierci.

Po przełomie październikowym (1956 ) włączył się w działalność ZBOWiD skupiając wokół siebie dawnych działaczy konspiracyjnych.

Zmarł 27 maja 1973 w Warszawie

Odznaczony:
- Orderem Odgrodzenia Polski - dwukrotnie
- Krzyżem Walecznych
- Złotym Krzyżem Zasługi
- Krzyżem Niepodległości
- Krzyżem Legionowym
- Medalem Dziesięciolecia Niepodległości

Robert Springwald

Wybrana literatura
- Tomasz Latos: Stefan Szwedowski. W: Polski Słownik Biograficzny. Warszawa-Kraków, 2014, t. 49 s. 469-472

wstecz



              Muzeum Armii Krajowej im. Generała Emila Fieldorfa - Nila