start     subskrypcja     konkursy     polecamy     pobierz     audiodeskrypcja     przetargi i oferty pracy    
       
mixcloud   youtube   twitter   facebook   english version   
ARMIA KRAJOWA  >  BIOGRAMY  >  SZCZEGÓŁY
Zych Władysław (1899-1981)
ps. "Bolesław", "Buczacki", "Szary", "Dr Falko", "Podolski", "Prosper"

Urodził się 5 czerwca 1899 w Buczaczu w rodzinie inteligenckiej. Uczęszczał do gimnazjum w Buczaczu. W latach szkolnych (1912-1916 ) związał się z tajnym harcerstwem i Sokołem. 10 października 1918 r., należał do Legii Akademickiej we Lwowie a później do Polskiej Organizacji Wojskowej w Przemyślanach.

Pojmany 15 lutego 1919 r., przez Ukraińców i osadzony w więzieniu w Brzeżanach i obozie jeńców w Rohatynie. Po ucieczce z obozu 18 maja 1919 r., powrócił do Lwowa i wstąpił do 40 pp. władając się ponownie do walk z Ukraińcami m.in pod Złoczowem i Zbarażem. W styczniu 1920 r., urlopowany z wojska w celu rozpoczęcia studiów, jednak 2 maja 1920 r., ponownie został powołany do wojska i skierowany do szkoły Podchorążych Piechoty w Warszawie. Po ukończeniu podchorążówki wraz z 36 pp został skierowany na front. 28 grudnia 1920 r., został zdemobilizowany.

Od maja 1921 r., brał udział w III Powstaniu Śląskim, jako dowódca kompanii, potem doradca techniczny dowódcy Batalionu Pszczyńskiego. 6 czerwca 1921 r. Został ranny podczas ataku na Bierawę i ponownie podczas ataku na stację kolejową Koźle, gdzie stracił oko.

Po wyleczeniu odniesionych ran, jesienią 1921 r., rozpoczął studia na Politechnice Lwowskiej. W 1924 r., przeniósł się na Uniwersytet Jana Kazimierza, gdzie studiował geologię i paleontologię, uzyskując w 1927 r., doktorat.

W latach 1934-1935 odbywał staże naukowe w Londynie i Sztokholmie, uczestniczył w wyprawie na Spitsbergen. W 1937 r., uzyskał habilitację z paleozoologii, a w 1938 docenturę na Uniwersytecie Jana Kazimierza, gdzie był wykładowcą na Wydziale Matematyczno-Przyrodniczym.

Był także sekretarzem i członkiem zarządu Związku Oficerów Rezerwy we Lwowie. Z ramienia ZOR był członkiem sekcji kombatanckiej przy Radzie Grodzkiej BBWR we Lwowie.

W latach 1937-1939 był Komisarycznym Prezesem Lwowskiego Związku Powstańców Górnośląskich. We wrześniu 1938 r., został wyznaczony przez Komendanta DOK VI Lwów, gen. Langnera na dowódcę tworzonej Legii Ochotniczej na terenie Okręgu Korpusu, którą zaczął szybko rozbudowywać.

Przygotowując się do ewentualnie obrony Lwowa w październiku 1938 r., na polecenie Oddziału II Sztabu Głównego tworzył oddziały bojowe do zwalczania dywersji ukraińskiej i akcji dywersyjnej na Rusi Zakarpackiej.

Podczas obrony Lwowa, we wrześniu 1939 r., włączył się do organizowania Obywatelskiej Straży Bezpieczeństwa we Lwowie, w której pełnił funkcję zastępcy komendanta w dzielnicy V Centrum, aż do początków listopada 1939 r.

W latach 1939-1941 pracował jako kierownik Katedry Paleontologii i Geologii na Wydziale Matematyczno-Przyrodniczym Uniwersytetu we Lwowie. Mianowany profesorem. Jednocześnie czynny w konspiracji niepodległościowej. W latach 1940-1941 dowodził m. in. Obwodem ul. Zielonej w Podokręgu I Lwów -Wschód ZWZ-1, a od kwietnia 1940 r., był zastępcą Komendanta Obszaru nr 3 i Komendantem Okręgu I Lwów-Wschód ZWZ-1. Od początku września 1940 r. do 5 sierpnia 1941, pełnił obowiązki Delegata Rządu na ziemie włączone do ZSRR.

W lipcu 1941 r., przygotował dla nowej Komendy Obszaru nr 3 ZWZ raport ze swej działalności w okresie okupacji sowieckiej oraz w sprawie oskarżeń pod adresem ppłk. Emila Macielińskiego. 5 sierpnia 1941 r., w niezbyt jasnych okolicznościach został usunięty z pełnionych funkcji. Zweryfikowany dopiero w sierpniu 1942 r., został wciągnięty do pracy konspiracyjnej i mianowany pierwszym zastępcą szefa Wydziału Wojskowego, Oddziału IX, Komendy Obszaru Lwów.

Oficjalnie pracował w tym czasie w firmie przewozowej "Galicja", która m. in. ratowała Żydów wywożąc ich ze Lwowa wraz z innymi pracownikami.

13 maja 1943 r., został aresztowany przez Niemców i uwięziony w więzieniu przy ul. Łąckiego. 3 maja 1943 r., przewieziony do KL Auschwitz-Birkenau. W połowie listopada 1944 r., został przewieziony do obozu Leonberg pod Stuttgartem, a pod koniec marca 1945 r., do KL Dachau i ostatecznie do obozu w Frejman, koło Monachium.

Uwolniony z tego obozu 12 maja 1945 r. Przez 3 miesiące przebywał w Centre de Reaptriement w Bregenz, po czym objął funkcję referenta szkolnictwa wyższego w Wydziale Oświaty II Korpusu Polskiego. Od 20 października do 3 grudnia 1946 r., pracował w komórce likwidacyjnej II Korpusu.
 
Od 8 lutego 1947 r., był kierownikiem Polskiego Ośrodka w Sudbury w hrabstwie Suffolk w Wlk. Brytanii. Następnie przez 20 lat pracował jako wychowawca w szkole oo. Marianów w Hereford. Prowadził tam Stanicę Hufca "Szczecin" Polskiej Chorągwi Wielkobrytyjskiej Harcerzy.

Zmarł 22 maja 1981 r., w Chepstow. Pochowany na cmentarzu w Hereford.

Odznaczenia:
Złoty Krzyż Rycerski I klasy Orderu Wazów
Krzyż Powstańczy
Złoty Krzyż Zasługi.

Robert Springwald

Bibliografia
H. Makowski, 1982: Władysław Zych (1899 - 1981). Przegląd Geologiczny, 3.

wstecz



              Muzeum Armii Krajowej im. Generała Emila Fieldorfa - Nila