start     subskrypcja     konkursy     polecamy     pobierz     audiodeskrypcja     przetargi i oferty pracy    
       
mixcloud   youtube   twitter   facebook   english version   
ARMIA KRAJOWA  >  BIOGRAMY  >  SZCZEGÓŁY
Pełczyński Tadeusz (1892-1985)
Generał brygady
ps. "Grzegorz", "Adam", "Alois", "Robak", "Wolf"

Urodził się 14 II 1892 r. w Warszawie. W okresie nauki w Gimnazjum Chrzanowskiego w Warszawie i studiów medycznych na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie (1911-14) był związany z organizacjami "Pet" i "Zet". W Krakowie szefował tzw. "Wolnemu Strzelcowi", a następnie działał w Drużynach Polowych Sokoła.

Od VII 1915 r. służył w Legionach Polskich, kolejno jako dowódca plutonu i kompanii 6 pułku piechoty. Po tzw. "kryzysie przysięgowym" w VII 1917 r. został internowany w Beniaminowie.

Służbę w Wojsku Polskim rozpoczął w XI 1918 r. dowodząc kompanią 6 pp Leg. Od IX 1919 r. do X 1921 r. był dowódcą kompanii , a następnie batalionu w Szkole Podchorążych Piechoty w Warszawie. W 1921 roku został zweryfikowany w stopniu majora. Po odbyciu studiów w Wyższej Szkole Wojennej (1921-1923) powrócił na krótko do SPP, a następnie od IX1924 r. pracował w Biurze Ścisłej Rady Wojennej i Oddziale III Sztabu Generalnego.

W czasie przewrotu majowego opowiedział się po stronie Marszałka Piłsudskiego i pracował w jego sztabie pod kierownictwem ppłk. Józefa Becka. W III 1927 r. przeniesiony do Oddziału II Sztabu Generalnego, w IV tego roku awansowany do stopnia podpułkownika. Pełnił tam początkowo funkcję szefa Wydziału Ewidencyjnego, a od I 1929 r. szefa Oddziału II, organizującego całość wywiadu i kontrwywiadu WP. Od III 1932 r. do IX 1935 r. dowodził 5 pp Leg. w Wilnie. W tym czasie (1934) awansowany do stopnia pułkownika dyplomowanego. W X 1935 r. objął ponownie funkcję szefa Oddziału II, którą pełnił do I 1939 r., gdy został dowódcą piechoty dywizyjnej 19 Dywizji Piechoty w Wilnie.

W kampanii 1939 r. walczył z 19 DP, a po jej rozbiciu dowodził samodzielnym zgrupowaniem na tyłach wroga. Później ukrywał się w Lubelskiem, gdzie tworzył organizację konspiracyjną. Od VII 1940 r. do IV 1941r. był komendantem Okręgu Lubelskiego Związku Walki Zbrojnej. Od IV 1941r. najpierw pełnił funkcję zastępcy szefa, a następnie szefa Sztabu Komendy Głównej ZWZ-Armii Krajowej. Był jednym ze współtwórców ZWZ-AK. W VII 1943 r. został zastępcą Komendanta Głównego AK, którą to funkcję pełnił do upadku Powstania Warszawskiego. 1 X 1943 r. awansowany do stopnia generała brygady. Jako szefowi Sztabu KG AK podlegały mu sprawy organizacyjne, walki bieżącej, wywiadu, łączności oraz planowania operacyjnego przyszłego powstania powszechnego. Był współautorem koncepcji operacji "Burza".

Ranny w Powstaniu Warszawskim, po jego upadku znalazł się w niewoli niemieckiej w obozach w Langwasser i w Colditz. Po wyjściu z niewoli, od VIII do X 1945 r. był szefem Gabinetu Naczelnego Wodza gen. T. Bora-Komorowskiego, a od XII 1945 r. do XI 1947 przewodniczącym Komisji Historycznej AK Sztabu Głównego. Po demobilizacji pozostał do śmierci w Anglii.

Współtworzył i przez wiele lat pełnił funkcję prezesa Studium Polski Podziemnej w Londynie. Działał w Kole b. Żołnierzy AK. Był współautorem III tomu "Polskich Sił Zbrojnych w II wojnie światowej" poświęconego AK i głównym redaktorem pięciu tomów "Armii Krajowej w dokumentach".

Zmarł 3 I 1985 r. w Londynie.

Był odznaczony m.in.: Orderem Virtuti Militari IV i V klasy, Krzyżem Niepodległości, Orderem Polonia Restituta IV klasy, sześciokrotnie Krzyżem Walecznych i Złotym Krzyżem Zasługi; pośmiertnie Orderem Orła Białego (1996).

Wojciech Baliński (red. PMB)

Literatura
T. Kryska-Karski, St. Żurakowski, Generałowie Polski Niepodległej, Warszawa 1991;
W. Baliński, Człowiek w cieniu. Tadeusz Pełczyński. Zarys biografii, Kraków 1994.

wstecz



              Muzeum Armii Krajowej im. Generała Emila Fieldorfa - Nila