start     subskrypcja     konkursy     polecamy     pobierz     audiodeskrypcja     przetargi i oferty pracy    
       
mixcloud   youtube   twitter   facebook   english version   
ARMIA KRAJOWA  >  BIOGRAMY  >  SZCZEGÓŁY
Sura Jan (1923-2012)
ppłk.

Jan Sura urodził się we Lwowie w dniu 22.03.1923 jako syn Piotra funkcjonariusza PKP oraz Anieli z domu Jasińskiej. W roku 1929 rozpoczął naukę w Szkole Powszechnej Kolejowej im. I Marszałka Polski Józefa Piłsudskiego, zaś w roku 1935 w XI Państwowym Gimnazjum i Liceum im. Jana Kochanowskiego. W roku 1939 ukończył IV klasę gimnazjalną i zdał egzamin wstępny do Liceum Humanistycznego. Już w gimnazjum zetknął się z pracą społeczną , pełniąc w latach 1937-39 obowiązki Vice Prezesa Sodalicji Mariańskiej oraz będąc członkiem nielegalnej Narodowej Organizacji Gimnazjalnej (NOG). W tych organizacjach ukształtowały się jego poglądy polityczne, a szczególnie gorący patriotyzm i gorąca miłość Ojczyzny.

Te właśnie cechy nie pozwoliły Mu pozostać biernym w chwili agresji niemieckiej na Polskę w roku 1939. Już 10.IX. jako ochotnik zgłosił się do Ochotniczych Oddziałów Obrony Lwowa. Przydzielony został do kompanii VI II baonu I Grupy Obrony Lwowa, pozostającej pod dowództwem mjr Schramma. Wraz z baonem brał udział w walkach z Niemcami na Zamarstynowie aż do 22 IX. Do wkroczenia do Lwowa wojsk sowieckich.
Po wkroczeniu sowietów nawiązał kontakt z kolegami z Narodowej Organizacji Gimnazjalnej. W międzyczasie powołana została we Lwowie przez Zarząd Okręgowy Stronnictwa Narodowego konspiracyjna organizacja pod nazwą "Wyzwolenie" do której został wcielony. W początkowym okresie z młodzieżą z "Wyzwolenia" zajmowali się zbieraniem w okolicach Lwowa pozostawionej tam broni i amunicji i przekazywaniem jej do wskazanych lokali oraz działalnością informacyjno - wywiadowczą. Przechodzili również szkolenie ideologiczne w duchu narodowym.

Niezależnie od pracy konspiracyjnej Jan Sura kontynuował naukę uzyskując w roku 1941 świadectwo ukończenia pełnej szkoły średniej. Po wkroczeniu do Lwowa w dniu 30.06.1941 wojsk niemieckich z całą grupą młodzieżową wstąpili do powołanej przez Stronnictwo Narodowe Narodowej Organizacji Wojskowej (NOW). W dniu 23,IX.1941 roku Jan Sura złożył na ręce pchor. Franciszka Sitnika ps. "Orland" przysięgę przyjmując ps. "Szczepan". Przydzielony został do plutonu II w dzielnicy śródmieście, pozostającego pod dowództwem "Orlanda". W plutonie przeszedł podstawowe przeszkolenie wojskowe ze szczególnym uwzględnieniem walk w mieście. Po przeszkoleniu skierowany został na Konspiracyjny Kurs Szkoły Podchorążych Rezerwy Piechoty, prowadzony przez pchor. F.Sitnika "Orlanda". Kurs ukończył w roku 1943 otrzymując rozkazem nr 9 z dnia 3.V.1944 stopień kaprala podchorążego wraz z przydziałem na dowódcę drużyny w plutonie II "Orlanda". Na kursie zapoznał się z konstrukcją różnej broni, sposobami walk ulicznych, prowadzenia dywersji i sabotażu oraz zachowania się w przypadku aresztowania i metodami stosowanymi przez gestapo. Nabyte wiadomości przekazywał żołnierzom przydzielonym do swojej drużyny.

Pod koniec roku 1943 NOW scalona została z Armią Krajową, przy czym NOW uzyskała pewną samodzielność, a między innymi możliwość prowadzenia wśród swoich żołnierzy szkolenia ideologicznego w duchu narodowym. Stąd też i Jan Sura prócz szkolenia wojskowego prowadził szkolenie ideologiczne. W tym też czasie w ramach Stronnictwa Narodowego powołano organizację młodzieżową "Młodzież Wielkiej Polski" (MWP) tzw. "Młodzieżówkę". Jako członek MWP zajmował się kolportażem wydawnictw narodowych, a mianowicie "Słowa Polskiego", "Walki" oraz wydawnictw młodzieżowych: dwutygodnika "Orlęta" będącego organem MWP oraz jednodniówek młodzieży narodowej Lwowa. Osobiście również brał udział w przygotowywaniu tych wydawnictw, sporządzając matryce białkowe , a następnie powielając je z bratem Konradem we własnym mieszkaniu. W czerwcu 1944 roku po wyjeździe ze Lwowa kierownika organizacyjnego MWP, Juliusza Łosia , stanowisko to przez Wydział Informacji i Propagandy powierzone zostało Janowi Surze. W lipcu 1944 roku wraz z plutonem "Orlanda" uczestniczył w operacji Armii Krajowej pod kryptonimem "Burza". Terenem działania plutonu była dzielnica śródmieście, rejon "Rynek", pozostająca pod dowództwem por. rez. Józefa Szmyta ps. "Dzierżgoń". Zadaniem ich była obrona obiektów użyteczności publicznej przed zniszczeniem przez wycofujące się oddziały niemieckie.

W dniu 27.VII.1944 do Lwowa wkroczyły wojska sowieckie, a w ślad za nimi NKWD. Rozpoczęły się masowe aresztowania żołnierzy Armii Krajowej. Wśród aresztowanych w dniu 6.VIII.1944 znalazł się Jan Sura, dzięki jednak szczęśliwemu zbiegowi okoliczności udało mu się uciec .Zagrożony ponownym aresztowaniem zmuszony został do wyjazdu ze Lwowa. Przez "zieloną granicę" dotarł do Dynowa, po trzech jednak miesiącach ponownie przez "zieloną granicę" powrócił do Lwowa, gdzie nawiązał kontakt z kolegami z AK i włączył się w działalność powstałej po rozwiązaniu Armii Krajowej, konspiracyjnej organizacji "Niepodległość"(NIE). Zagrożony ponownie aresztowaniem w maju 1945r opuścił Lwów. Przez "zieloną granicę" przedostał się do Przemyśla ,a następnie dzięki fałszywym dokumentom , uzyskanych we Lwowie, w dniu 16.V.1945 r dotarł do Krakowa. Rozpoczął się w Jego życiu nowy okres. W Krakowie dzięki adresom otrzymanym we Lwowie nawiązał kontakt ze Stronnictwem Narodowym oraz Młodzieżą Wielkiej Polski.

W dniu 1.VII.1945 r rozpoczął pracę w firmie "Bata" przy ul. Floriańskiej w Krakowie (sklep z obuwiem). Na polecenie Zarządu Okręgowego Stronnictwa Narodowego, w tym sklepie zorganizował "punkt kontaktowy", którego zadaniem było utrzymywanie łączności z "Biurem Legalizacji Dokumentów" oraz przekazywanie dokumentów i korespondencji , dotyczącej działalności Stronnictwa Narodowego , a w szczególności utrzymywanie kontaktów między Zarządem Okręgowym Stronnictwa Narodowego a Prezydium Młodzieży Wielkiej Polski Dzielnicy Krakowskiej. W tym też czasie (wrzesień 1945) rozpoczął studia na Wydziale Inżynierii Lądowej Wodnej i Mierniczej na Wydziałach Politechnicznych przy Akademii Górniczej w Krakowie. Niestety, po trzech semestrach studia przerwało Jego aresztowanie w dniu 3.XII,1946 przez Urząd Bezpieczeństwa. W dniu 28,V.1947 został skazany wyrokiem Okręgowego Sądu Wojskowego w Krakowie na 5 lat więzienia oraz 1 rok pozbawienia praw obywatelskich, dzięki jednak ustawie amnestyjnej został zwolniony wcześniej. Pozostawał przez wiele lat inwigilowany przez Urząd Bezpieczeństwa, o czym świadczą dokumenty znajdujące się w Instytucie Pamięci Narodowej Oddział w Krakowie.

W dniu 29.VI.1947 r. zawarł związek małżeński z Marią z domu Kozioł również żołnierzem Armii Krajowej ze Lwowa , z którą miał 2 dzieci córkę Marię, ur. w dniu 7.I.1955 r oraz syna Tadeusza ur. W dniu 4.VI.1959 r. Niestety córka Jego zmarła tragicznie w roku 1962, zaś małżonka zmarła w 1999 r.

W roku 1989 zajaśniała jutrzenka wolności. Po 5 latach okrutnej wojny i 45 latach zniewolenia sowieckiego zaczęły odradzać się dotychczas gnębione i represjonowane organizacje polskie .Powstał Światowy Związek Żołnierzy Armii Krajowej. Odradzać zaczęły się również organizacje lwowskie. W roku 1990 Jan Sura był członkiem założycielem Towarzystwa Miłośników Lwowa, zaś w roku 1991 członkiem grupy inicjatywnej powołania Środowiska Żołnierzy Armii Krajowej Obszaru Lwowskiego. W dniu 29.IV.1991 r wstąpił w szeregi Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej Okręg "Małopolska". W tym też roku był członkiem grupy inicjatywnej poświęcenia Sztandaru Okręgu Lwowskiego Armii Krajowej. W Środowisku Żołnierzy Armii Krajowej Obszaru Lwowskiego, przez dwie kadencje pełnił obowiązki v-ce prezesa Środowiska. W roku 1991 był członkiem grupy inicjatywnej powołania w ramach Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej Okręgu Lwowskiego oraz delegatem Środowiska na Zjazd Środowisk Żołnierzy AK Obszaru Lwowskiego we Wrocławiu na którym powołano Ogólnopolski Okręg Żołnierzy Armii Krajowej Obszaru Lwowskiego im. Orląt Lwowskich z siedzibą w Krakowie. Na zjeździe we Wrocławiu Jan Sura został jednogłośnie wybrany Prezesem nowo powołanego Okręgu. Stanowisko Prezesa piastował bez przerwy od roku 1992 do końca roku 2009. Od 2010 roku do końca życia pozostał Prezesem Honorowym Okręgu.

W roku 1991 Jan Sura rozpoczął wydawanie Biuletynu Informacyjnego, początkowo jako Organu Środowiska Żołnierzy AK Obszaru Lwowskiego a od maja 1992 jako Organu Okręgu Lwowskiego ŚZŻAK. Od samego początku pełnił obowiązki redaktora naczelnego "BI", a od roku 1993 obowiązki redaktora naczelnego Zespołu Wydawniczo-Redakcyjnego Biblioteki Historycznej Okręgu. Wspólnie z prof.dr. hab. inż. Jerzym Węgierskim wydał 17 tomów książek z serii "Na kresach południowo-wschodnich 1939-1945". Z Jego również inicjatywy , w części dolnej Kościoła p.w. św. Jadwigi Królowej , w przewiązce między kaplicą Matki Bożej Ostrobramskiej a salą teatralną im. Jana Pawła II, urządzony został Panteon Narodowy Żołnierzy Armii Krajowej Polskich Kresów Wschodnich. Wmurowano w nim i poświęcono ponad 45 Tablic Pamięci, epitafiów oraz innych dowodów i czci hołdu czy dziękczynienia za doznane łaski.

Za jedno ze swoich największych osiągnięć Jan Sura uważał urządzenie w Muzeum Armii Krajowej w Krakowie stałej Wystawy pt. "Obszar Lwowski ZWZ-AK" oraz współudział w urządzeniu wystawy pt. "Burza Armia Krajowa w 1944" w Pałacu Sztuki w Krakowie.

Niezależnie od działalności w Światowym Związku Żołnierzy Armii Krajowej od roku 1992 był v-ce Prezesem Kapituły Krzyża II Obrony Lwowa rozpoczętej w roku 1939 oraz Przewodniczącym Komisji Odznaki Pamiątkowej "Żołnierz Kresowy Armii Krajowej". Za swoją działalność konspiracyjną oraz zawodową i społeczną po zakończeniu II Wojny Światowej został odznaczony :

Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski
Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski
Złotym Krzyżem Zasługi
Krzyżem Kampanii Wrześniowej 1939
Krzyżem Armii Krajowej
3-krotnie Medalem Wojska
Krzyżem Partyzanckim
Krzyżem II Obrony Lwowa rozpoczętej w roku 1939 oraz wieloma medalami pamiątkowymi i dyplomami honorowymi.

Po wojnie Jan Sura został awansowany kolejno na stopień podporucznika, kapitana, majora i podpułkownika.

Zmarł 9 lipca 2012.

wstecz



              Muzeum Armii Krajowej im. Generała Emila Fieldorfa - Nila