start     subskrypcja     konkursy     polecamy     pobierz     audiodeskrypcja     przetargi i oferty pracy    
       
mixcloud   youtube   twitter   facebook   english version   
ARMIA KRAJOWA  >  BIOGRAMY  >  SZCZEGÓŁY
Wyrwa Józef (1898-1970)
Major
ps. "Stary", "Furgalski"

Urodził się w 1898 r. w Lipie powiat konecki gdzie był nauczycielem a następnie kierownikiem Szkoły Powszechnej.

Legendarny dowódca partyzancki wraz z majorem Henrykiem Dobrzańskim ps. Hubal - był jednym z pierwszych organizatorów podziemnej działalności na kielecczyźnie. Z polecenia mjr. Hubala tworzył konspiracyjne placówki, z których pierwsza pod nazwą "Tadeusz" powstała 28.10.1939 r. Wyrwa był najbliższym współpracownikiem mjr. Hubala i powiernikiem spraw jego oddziału.

Śmierć mjr. Hubala, 30.04.1940 r. nie zmieniła charakteru konspiracyjnej pracy Józefa Wyrwy. Działał w ramach ZWZ-AK, NSZ. Na przełomie 1942/3 r; gdy praca konspiracyjna przybierała coraz bardziej charakter walki zbrojnej, Wyrwa wzmaga akcje dywersji i tworzy oddział partyzancki.

Osobny rozdział działalności Wyrwy związany jest z 25 pp. AK, jaki został utworzony latem 1944 r, pod dowództwem mjr. Rudolfa Majewskiego ps. Leśniak, w ramach Akcji "Burza" i koncentracji oddziałów na ziemi radomsko-kieleckiej. W pułku tym Wyrwa był dowódcą 2. batalionu.

Po demobilizacji 25 pp., w listopadzie 1944 r. Wyrwa dowodził odziałem partyzanckim do wkroczenia Armii Czerwonej. Dnia 17.01.1945 r. w miejscowości Wisy pod Radoszycami, Sowieci rozbroili oddział (ostatni z tego Pułku, jaki wytrwał do końca) i aresztowali jego dowódcę. W ogólnym zamieszaniu walk frontowych Wyrwa ratował się ucieczką i wrócił na kielecczyznę. Planując odbicie aresztowanego w międzyczasie syna Tadeusza z więzienia w końskich, sam wpadł w ręce UB. Więziony i maltretowany w Kielcach, wydostał się na wolność dzięki rozbiciu więzienia, w nocy z 5 na 6 sierpnia 1945 r., przez oddział kpt. Antoniego Hedy ps. Szary.

Józef Wyrwa wyjechał następnie na ziemie zachodnie, pracował w Zielonej Górze pod nazwiskiem Józef Sułek, zagrożony ponownym aresztowaniem, przedostał się na Zachód (w marcu 1947 r. po sfałszowanych wyborach) do strefy brytyjskiej. Pracował w szkolnictwie, w polskim Gimnazjum i Liceum w Jägersluście koło Kilonii i w Pinnbergu koło Hamburga.

W 1949 r. wyjechał do USA (Chicago). W związku ze sprawą odmowy przez syna wcielenia - jako obywatela polskiego i uchodźcy politycznego - do armii amerykańskiej, J. Wyrwa wraz z synem opuścił USA i w listopadzie 1952 r udał się do Hiszpanii. Zamieszkał w Madrycie, gdzie zmarł 3.06.1970 r. Syn Tadeusz Wyrwa, który w latach sześćdziesiątych osiedlił się we Francji, przywiózł jego zwłoki z Madrytu na cmentarz polsko-francuski Montmorency pod Paryżem.

wstecz



              Muzeum Armii Krajowej im. Generała Emila Fieldorfa - Nila