start     subskrypcja     konkursy     polecamy     pobierz     audiodeskrypcja     przetargi i oferty pracy    
       
mixcloud   youtube   twitter   facebook   english version   
ARMIA KRAJOWA  >  BIOGRAMY  >  SZCZEGÓŁY
Grocholski Adam Remigiusz (1888-1965)
Pułkownik
ps. "Brochwicz", "Doktor", "Inżynier", "Miś", "Waligóra"

Urodzony 3 września 1888 w Strzyżawce, pow. winnicki na Podolu. Pochodził z ziemiańskiej rodziny o ugruntowanych tradycjach patriotycznych. Odebrał staranne wykształcenie zwieńczone studiami prawniczymi na Uniwersytecie w Petersburgu. Po studiach podjął prace w strukturach Czerwonego Krzyża na Kaukazie. Tam też służył w armii rosyjskiej jako oficer do specjalnych poruczeń.

Na Gruzji włączył się w prace Związku Wojskowych Polaków w Batumi - Tyflisie ( Tbilisi) i organizację III Korpusu Polskiego.

Po odzyskaniu niepodległości Polski powrócił do Warszawy. Zamieszany w zamachu stanu gen. Mariana Januszajtisa w styczniu 1919 został na krótko aresztowany.

Od marcu 1919 rozpoczyna służbę w Wojsku Polskim dowodząc szwadronem ciężkich karabinów maszynowych 12 Pułku Ułanów. Po ukończeniu kursu Wojennej Szkoły Sztabu Generalnego w grudniu1919 r. objął stanowisko szefa adiutantury 15 Brygady Piechoty. Od lipca 1920 zostaje szefem oddz. III sztabu 6 Armii.

Bierze udział w wojnie polsko - bolszewickiej. Od września 1920 jest szefem oddz. II sztabu Grupy gen. Władysława Jędrzejewskiego.

W marcu 1921 pod pseudonimem "Brochwicz" bierze udział w przygotowaniu i w dowodzeniu III Powstaniem Śląskim. Był autorem projektu rozkazu operacyjnego nr 1 o rozpoczęciu powstania. Uczestniczy w rokowaniach pokojowych dotyczących podziału Śląska do Polski. W listopadzie 1921 został inspektorem granicy wschodniej w województwie wołyńskim.

Po ukończeniu kursu doszkolenia w Centralnej Szkole Jazdy w Grudziądzu (1923-1924) i IV kursu doszkolenia w Wyższej Szkole Wojennej (1924-1925) zostaje oficerem oddz. III Biura Ścisłej Rady Wojennej a od sierpnia 1926 adiutantem Ministra Spraw Wojskowych Józefa Piłsudskiego.

Od 1932 trafia do 1. Pułku Strzelców Konnych, najpierw jako dowódca szwadronu, potem zastępca dowódcy. Z dniem 31 sierpnia 1934 został przeniesiony w stan spoczynku.

Był członkiem-założycielem Towarzystwa Wiedzy Wojskowej i Aeroklubu RP.

Od pierwszych dni września 1939 r. włączył się w walkę konspiracyjną. Organizuje oddział konspiracyjny "Brochwicz", który od 28 września do zakończenia działań wojennych wykonywał zadania rozpoznawcze na rzecz SGO Polesie gen. Franciszka Kleeberga.

Podczas okupacji niemieckiej stał na czele organizacji konspiracyjnej "Brochwicz" na terenie Lubelszczyzny. Po podporządkowaniu tej organizacji ZWZ, w kwietniu-maju 1940 pozostawał początkowo bez przydziału.

Wiosną 1941 złożył w Komendzie Głównej ZWZ projekt stworzenia organizacji dywersyjnej, która miałaby - wobec przewidywanego konfliktu między III Rzeszą i ZSRR - działać na tyłach frontu niemiecko-radzieckiego. Od września 1941 szef sztabu i zastępca ppłk. Jana Włodarkiewicza komendanta "Wachlarza" a po jego śmierci od marca 1943 pełnił funkcje komendanta. Po rozwiązaniu "Wachlarza" ponownie pozostawał bez przydziału.

Po wybuchu powstania warszawskiego od 1 września 1944 został komendantem V Rejonu (Mokotów Dolny) Obwodu Mokotów Okr. Warszawa AK pod pseud. Waligóra (całość sił tego rejonu utworzyła pułk "Waligóra"). Ciężko ranny 25 września, dwa dni później został wyprowadzony z terenu walk przez łączniczki wraz z ludnością cywilną opuszczającą Mokotów. 29 września 1944 został awansowany do stopnia pułkownika AK.

Po wojnie mieszkał w Szklarskiej Porębie, a od 1954 w Warszawie. Zmarł 17 marca 1965 w Cannes. Pochowany na cmentarzu wojskowym w Laskach pod Warszawą.

Odznaczenia:
Krzyż Złoty Orderu Wojennego Virtuti Militari
Krzyż Srebrny Orderu Wojennego Virtuti Militari
Medal Niepodległości z mieczami (1934)
Krzyż Walecznych (pięciokrotnie)

Robert Springwald

Bibliografia:
Marek Ney-Krwawicz: Komenda Główna Armii Krajowej 1939-1945. Warszawa: Instytut Wydawniczy PAX, 1990,
Andrzej Krzysztof Kunert: Słownik biograficzny konspiracji warszawskiej 1939-1945 T.1. Warszawa: Instytut Wydawniczy PAX, 1987,
Encyklopedia Powstań Śląskich, Opole, 1982.

fot. ze zbiorów Narodowego Archiwum Cyfrowego
wstecz



              Muzeum Armii Krajowej im. Generała Emila Fieldorfa - Nila