start     subskrypcja     konkursy     polecamy     pobierz     audiodeskrypcja     przetargi i oferty pracy    
       
mixcloud   youtube   twitter   facebook   english version   
MUZEUM  >  W MEDIACH  >  SZCZEGÓŁY
2012-11-15 Hejnał Oświatowy
Rekonstrukcje historyczne w Muzuem AK

Rekonstrukcje historyczne na nowej ekspozycji stałej Muzeum AK jako środki dydaktyczne

Zgodnie z obowiązującą podstawą programową, uczniowie w klasie I szkół ponadgimnazjalnych winni zaznajomić się z dziejami Polski i świata po 1918 r. Istotną cezurą jest tutaj okres II wojny światowej, największego konfliktu w dziejach ludzkości. Pamięć o wydarzeniach z tych lat jest wciąż żywa, czego dowodzi duże zainteresowanie filmami, książkami, grami komputerowymi lub też pamiątkami historycznymi z tym okresem związanymi. Zainteresowanie historią ostatniej wojny światowej łączy pokolenia i co zastanawiające - nie słabnie, pomimo iż średnia wieku świadków wojny i okupacji przekroczyła 90 lat. Dowodem na to stwierdzenie może być chociażby duże zainteresowanie serialem TVP "Czas honoru", o czym mogłem się przekonać podczas rozmów z młodymi ludźmi, odbytymi na marginesie zajęć edukacyjnych prowadzonych w Muzeum Armii Krajowej im. Gen. Emila Fieldorfa "Nila" w Krakowie. Niestety, atrakcyjny dla młodzieży temat Cichociemnych nie został w pełni wyzyskany przez wszystkich autorów nowych programów i podręczników historii dla I klasy szkół ponadgimnazjalnych. Na szczęście nie wszyscy opracowujący materiały edukacyjne poprzestali na rozumianej zachowawczo historii politycznej, zilustrowanej przypadkowymi fotografiami, lecz podjęli - z różnym skutkiem - próbę zmierzenia się z kompetentnym i atrakcyjnym dla młodzieży założonym przez władze oświatowe zakresem treści nauczania w zakresie lat 1939-1945. Szczególnie ważne są tutaj prawdziwe dzieje Armii Krajowej i cywilnych struktur Polskiego Państwa Podziemnego, przez lata zakłamywane, jako niewygodne dla rządzącej w Polsce partii komunistycznej.

W nowej podstawie programowej II wojnie światowej poświęcono na obowiązującym całą uczącą się młodzież poziomie podstawowym, trzy z dwunastu tematów ogólnych, z których dwa odnoszą się bezpośrednio do spraw polskich. Mam na myśli zagadnienia: "Ziemie polskie pod dwiema okupacjami" oraz "Sprawa polska podczas II wojny światowej". Do tych - choć nie tylko - treści odnosi się problematyka nowej ekspozycji stałej Muzeum Armii Krajowej, instytucji kultury miasta Krakowa i Województwa Małopolskiego. Pierwsze z powyższych zagadnień zostało zwizualizowane na przestrzeni ekspozycyjnej "Dwie okupacje", drugie zaś w ramach następujących części wystawy: "Rząd Polski na uchodźstwie", "Cichociemni", "Samodzielna Brygada Spadochronowa", "Resumè" oraz "Epilog i walka o pamięć". Tematyka wystawy, która ma w sposób całościowy zobrazować dzieje polskiego podziemia wraz z jego duchową genezą oraz patriotycznym dziedzictwem, ściśle koreluje z wybranymi aspektami obowiązującej podstawy programowej. Ceremonia oficjalnego otwarcia nastąpiła 27 września 2012 r., w Dniu Polskiego Państwa Podziemnego.

Szczegółowy opis ekspozycji stanowi zagadnienie na tyle złożone, iż wymaga odrębnego opracowania. Tutaj zaznaczę jedynie, iż celem autorów była prezentacja problematyki Armii Krajowej i cywilnych struktur Polskiego Państwa Podziemnego w sposób atrakcyjny, przy czym owa atrakcyjność nie była celem samym w sobie, lecz sposobem dotarcia do widza - przebicia się nie tylko z prezentacją, ale przede wszystkim z wytłumaczeniem i pomocą w zrozumieniu faktów, tematów, problemów. Na wystawie, poza eksponatami i planszami znajdą się liczne ekrany prezentacyjne i dotykowe a także mapy i schematy. Zaznaczyć należy, iż została ona rozlokowana na dwóch poziomach: parteru (0) oraz piwnicy (-1), gdzie łatwiej zrozumieć fenomen jedynego w okupowanej Europie Podziemnego Państwa. Muzeum zaprezentuje na wystawie stałej oryginalną broń (m.in. ze słynnej "Kolekcji Bieżanowskiej"), umundurowanie, zbiory epistolarne i falerystyczne. Większość eksponatów została ofiarowana przez żołnierzy Armii Krajowej i ich rodziny. Są to nierzadko przedmioty o wartości bezcennej.

Dużą atrakcję dla zwiedzających stanowić mogą trzy pełnowymiarowe rekonstrukcje historyczne. Wykonano trzy modele: czołgu lekkiego Vickers Mk.E na poziomie 0 (w ramach przestrzeni poświęconej Wrześniowi 1939 r.), środkowej części kadłuba strategicznego bombowca brytyjskiego Handley Page Halifax (jako ilustrację zrzutowej pomocy alianckiej i tematyki dotyczącej Cichociemnych) a także niemieckiej rakiety V2 (przestrzeń dotycząca działalności wywiadowczej AK) - obydwa ostatnie na poziomie -1.

Czołg został wykonany w wersji jednowieżowej w malowaniu z drugiej połowy lat trzydziestych. Rekonstrukcja została zbudowana na bazie oryginalnych części pochodzących z dwóch pojazdów, które służyły w 121. Kompanii Wozów Lekkich w trakcie Wojny Obronnej 1939 r. Elementy jednej z maszyn znaleziono w Kasinie Wielkiej, a drugiej w Trzcianie.

Samolot HP Halifax zapisał się w historii II wojny światowej nie tylko jako środek służący do transportu niosących śmierć ładunków bombowych. Maszyny tego typu wykorzystywane były do zrzutów z pomocą aliancką dla struktur podziemnych w okupowanych krajach Europy. Z Halifaxów skakali do kraju "Cichociemni". W zrekonstruowanej części kadłuba można zobaczyć manekiny uosabiające skoczków spadochronowych.

Rakieta bojowa V2, podobnie jak jej poprzedniczka V1, miała być niemiecką Wunderwaffe - cudowną bronią, której użycie miało doprowadzić do klęski aliantów. Muzealny model zawiera fragmenty oryginalnej broni, która została pozyskana w trakcie prac archeologicznych prowadzonych w 2010 r. w Nadleśnictwie Tuszyna w pobliżu miejscowości Blizna (Województwo Podkarpackie). W latach 1943-1944 znajdował się tam tajny poligon, na którym Niemcy prowadzili badania nad rakietami V1 i V2.

Dla mnie, jako animatora edukacji muzealnej, ważne jest wyzyskanie ekspozycji w trakcie zajęć ze zwiedzającymi. Nauczyciel historii z kolei może oczekiwać atrakcyjnego uzupełnienia szkolnej edukacji historycznej. Opisane powyżej rekonstrukcje środków walki II wojny światowej należy zaliczyć do pośrednich środków dydaktycznych poglądowych. Modele te odtwarzają minioną rzeczywistość w sposób możliwie bliski oryginałom. W tych, które zawierają elementy oryginalne, są one wyraźnie wyodrębnione, tak aby dla widza jasne było, jaka część obiektu jest znaleziskiem archeologicznym, a która powstała we współczesnym warsztacie. Rekonstrukcje historyczne zawierają w sobie funkcje poznawcze i kształcące. Z perspektywy poznawczej najważniejsza wydaje mi się integracja informacji znanych z lekcji historii i podręczników szkolnych oraz z innych źródeł. Oczywiście, omówione wyżej przykłady osiągnięć techniki wojskowej stanowią pewien ułamek całości treści nauczania historii najnowszej, jednak ze względu na swoją wyjątkowość mogą wzbudzać zainteresowania historyczne uczniów. Innym aspektem funkcji poznawczej omawianych środków dydaktycznych jest oddziaływanie wychowawcze, ponieważ ekspozycja środków walki, może skłonić młodzież do refleksji nad skutkami wojny. Mimo iż może zabrzmieć to nieco górnolotnie, przy odpowiednim komentarzu oprowadzającego grupę jest to możliwe. Uczniowie pasjonaci z kolei, mogą zweryfikować swe dotychczasowe wyobrażenia na temat wyglądu zewnętrznego przedmiotów, znanych dotychczas z zazwyczaj czarno-białych fotografii i filmów dokumentalnych. W ramach zaś funkcji kształcącej, uczniowie mogą na ekspozycji stałej Muzeum AK skorzystać z nowych źródeł informacji, do jakich należą dostępne na wyciągnięcie ręki rekonstrukcje czołgu, rakiety i fragmentu samolotu.

Jeśli podczas zajęć muzealnych uda się strukturalnie połączyć treści historyczne symbolizowane poprzez modele z tymi, które zostały zawarte w podstawie programowej nauczania historii, a na dodatek zyskają one akceptację uczniów - będzie można to uznać za niewątpliwy sukces edukacyjny. Dodać należy również, iż dzięki urozmaiceniu, jaki edukacja muzealna wnosi w tryb szkolnej nauki historii oraz odwołania do zmysłów młodych ludzi, zwiększają się szanse na lepsze wykształcenie historyczne następnych pokoleń obywateli Rzeczypospolitej Polskiej. Postuluję, aby zajęcia w Muzeum AK organizować najlepiej zaraz po lub też w trakcie omawiania na lekcjach historii okresu II wojny światowej, ewentualnie jako podsumowanie całego XX w. W tych wypadkach można osiągnąć najbardziej zadawalające efekty dydaktyczne.

Artur Jachna
Muzeum Armii Krajowej im. Gen. Emila Fieldorfa "Nila" w Krakowie

**********

Artur Jachna jest pracownikiem merytorycznym Muzeum Armii Krajowej im. Gen. Emila Fieldorfa "Nila" w Krakowie. Kontakt w sprawie zajęć edukacyjnych: ajachna@muzeum-ak.pl; tel. 12 41 00 765.

wstecz



              Muzeum Armii Krajowej im. Generała Emila Fieldorfa - Nila