start     subskrypcja     konkursy     polecamy     pobierz     audiodeskrypcja     przetargi i oferty pracy    
       
mixcloud   youtube   twitter   facebook   english version   
ARMIA KRAJOWA  >  SŁOWNIK  >  SZCZEGÓŁY
Tajny Związek Harcerstwa Polskiego - Sępy
Na terenie Myślenic pod koniec 1948 r. niemal równocześnie działały trzy młodzieżowe organizacje składające się głównie z uczniów Gimnazjum Ogólnokształcącego i Technikum Handlowego. Dwie z nich były organizacjami o charakterze harcerskim. Jedna z nich to organizacja, która przyjęła nazwę Tajny Związek Harcerstwa Polskiego "Sępy".

Tajny Związek Harcerstwa Polskiego "Sępy" powstał w grudniu 1948 r. na terenie świetlicy harcerskiej 22 drużyny ZHP w Myślenicach. Jego założycielami byli kilkunastoletni wówczas uczniowie gimnazjum w Myślenicach: Jan Hołuj ps. "Żubr", Tadeusz Pytlik ps. "Bem", Bronisław Święch ps. "Żbik" i Stefan Tula ps. "Niedźwiedź". W kwietniu 1949 r. dołączyły do nich trzy harcerki: Janina Krawczyk ps. "Szarotka", Helena Latoń ps. "Diana" i Irena Puskarczyk ps. "Wiewiórka" a także Wojciech Wójcik. W wyniku wspólnych spotkań i prowadzonych rozmów postanowili dalej prowadzić harcerską działalność, ale w konspiracji, pozostając jednak nadal w przekształcanych strukturach ZHP. Młodzi harcerze chcieli, aby była to grupa ściśle tajna i ograniczona kadrowo. Chcieli trwać wiernie przy wzorcach "badenpowellowskich" i poprzez tajną harcerską organizację sprzeciwić się komunistycznemu wychowaniu młodzieży. Dowódcą grupy został Jan Hołuj a jego zastępcą Tadeusz Pytlik.

Punktem odniesienia dla młodych harcerzy była działalność Szarych Szeregów w okresie okupacji oraz publikacje Aleksandra Kamińskiego. Jak wspominali członkowie organizacji: Plan działań naszej organizacji wynikał z bezwzględnej wierności przyrzeczeniu i prawu harcerskiemu z uwzględnieniem sytuacji politycznej i społecznej naszego kraju. Plany nasze były ambitne, ale często przekraczały nasze możliwości, były również korygowane według zmieniających się sytuacji i uwarunkowań. W wyniku kolejnych spotkań uzgodniono plan działania. Przede wszystkim kładziono nacisk na samokształcenie i zdobywanie wiedzy; na zdobywanie umiejętności terenowych, posługiwania się mapą i kompasem; na prowadzeniu szkoleń wojskowych. Postanowiono zdobyć maszynę do pisania i powielacz, w celu pisania ulotek, listów i redagowaniu pisma.

Ulotki miały informować o Katyniu, inwazji Armii Czerwonej na Polskę 17 września 1939 r., sfałszowanych wyborach, mordowaniu polskich patriotów przez Stalina i Bieruta.

"Listy upominające" wysyłano do aktywnych członków działających w Związku Młodzieży Polskiej i komunistycznych działaczy w Związku Harcerstwa Polskiego. Akcję tę przeprowadzono pod nazwą "Upominek". Listy krytykujące prowadzoną działalność wysyłano do czasopisma "Świat Młodych" zarzucając redakcji nieprawidłowości w publikacjach dotyczących likwidacji starego harcerstwa i jego podporządkowanie ideologii socjalistycznej i ZMP oraz propagowanie wychowania młodzieży w duchu antyreligijnym i sprzeciwiającym się "duchowi badenpowellowskiemu".

Wydawano pismo, które pomimo posiadaniu charakteru harcerskiego, miało uwzględniać również zagadnienia polityczne i patriotyczne. Organizacja wydała parę egzemplarzy pisemka "Bi-Pi".

Ponadto postanowiono zrywać i niszczyć czerwone flagi wywieszane z okazji uroczystości komunistycznych, akcja "Ściąga". Oprócz tego planowano zdobywać broń i sprzęt wojskowy oraz pozyskiwać środki finansowe na działalność organizacji.

Organizacja posiadała dwie pieczątki z własną nazwą. Jedna była podłużna o treści: T.Z.H.P I-sza Drużyna "Sępów" im. Tadeusza Kościuszki w Myślenicach, a druga okrągła: Związek Harcerstwa Polskiego "Sępy", po środku której znajdował się krzyż harcerski.

Oprócz tego członkowie organizacji uczestniczyli w zakazanych uroczystościach kościelnych - 3 maja, 11 listopada oraz dnia św. Jerzego, patrona harcerzy.

Grupa odbywała systematycznie spotkania i starała się wspólnie realizować przyjęty program. Na 1 maja 1949 r. zaplanowali przeprowadzenie większej akcji. Lokalni działacze partyjni mieli odbierać uroczystą defiladę z okazji dnia 1 maja, dlatego też członkowie organizacji postanowili podpalić trybunę umieszczoną na Rynku w Myślenicach. Tej propagandowej akcji nadano kryptonim "Płomyczek". Mimo dwukrotnie podejmowanych prób akcja się nie powiodła ze względu na liczną obstawę MO i ORMO. Podejmowali także na ogół nieudane próby zdobycia pieniędzy i broni na cele organizacji. Grupa przejęła także w posiadanie z biblioteki harcerskiej książki o tematyce harcerskiej związanej z dawnym ZHP, które to książki miały być wycofane i zniszczone.

W grudniu 1949 r. wszyscy członkowie organizacji zostali aresztowani przez PUBP w Myślenicach i poddani śledztwu. Śledztwo miało wykazać, że TZHP "Sępy" był organizacją bandycką, złodziejską a jej celem było obalenie ustroju państwa ludowego.

Po przeprowadzeniu śledztwa najpierw 10 stycznia 1950 r. zwolniono z aresztu najmłodszych wiekiem i najmniej "winnych" członków organizacji: Bronisława Święcha, Stefana Tulę, Helenę Latoń, Irenę Puskarczyk i Janinę Krawczyk. Ta tak zwana "akcja zwolnienia" odbyła się w auli liceum ogólnokształcącego w Myślenicach w obecności przedstawicieli PZPR, ZHP, a także zebranej młodzieży szkolnej oraz rodziców aresztowanych. Aresztowani musieli opowiedzieć o swojej nielegalnej działalności w organizacji, "potępić" czyny swoje i swoich kolegów oraz prosić o nie pozbawianie ich możliwości dalszego należenia do ZHP i ZMP, ponieważ poprzez działalność w ich strukturach chcieliby się "zrehabilitować i naprawić wyrządzone szkody Polsce Ludowej". Akcja ta miała charakter propagandowy służący zastraszeniu młodzieży przed podejmowaniem podobnych działań. Dzięki tej "pokazówce" uczniowie zostali zwolnieni z aresztu. Nie uniknęli jednak procesu przed Sądem dla Nieletnich w Krakowie a także przed Wojskowym Sądem Rejonowym w Krakowie.

Następnie odbył się proces członków organizacji TZHP "Sępy". Sądzono czterech członków: Jana Hołuja, Tadeusza Pytlika, Bronisława Święcha i Stefana Tulę. Żaden z nich nie miał jeszcze skończonych 18 lat. Oskarżono ich o założenie bądź uczestnictwo w nielegalnym związku pod nazwą TZHP "Sępy", podejmowanie działań mających na celu zmianę przemocą ustroju Państwa Polskiego, posiadanie broni, udział w akcjach zdobywania broni, usuwanie flag państwowych i zamiar kradzieży. Wyrok zapadł 16 marca 1950 r. Jan Hołuj i Tadeusz Pytlik zostali skazani na 3 lata więzienia, Stefan Tula na 2 lata, a Bronisław Święch na rok. Główni oskarżeni po wyjściu z więzień byli dalej szykanowani, zatrzymywani i inwigilowani przez agenturę SB. Tadeusz Pytlik po zwolnieniu z więzienia został wcielony do Karnych Batalionów Wojska Polskiego, gdzie w kopalniach węgla przepracował 27 miesięcy. Dopiero Sąd Wojewódzki w Krakowie w 1992 r. stwierdził nieważność wyroku Wojskowego Sądu Rejonowego a działalność skazanych potraktował jako działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego.

oprac. Maria Konieczna
w oparciu o materiały archiwalne znajdujące się w zasobie krakowskiego Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej a także publikację Grzegorza Baziura, Wierni Polsce Niepodległej. Antykomunistyczna konspiracja młodzieżowa w województwie krakowskim w latach 1945-1956, Kraków 2010

***********

List do redakcji Świata Młodych



Odezwa Polskiego Skautingu Podziemnego

wstecz



              Muzeum Armii Krajowej im. Generała Emila Fieldorfa - Nila