start     subskrypcja     konkursy     polecamy     pobierz     audiodeskrypcja     przetargi i oferty pracy    
       
mixcloud   youtube   twitter   facebook   english version   
ARMIA KRAJOWA  >  SŁOWNIK  >  SZCZEGÓŁY
Polskie Państwo Podziemne wobec kolaboracji

Polacy z dumą mogą mówić, iż przez cały okres wojny zachowali jednolitą postawę i nie znalazł się żaden polski Quisling, który powołałby rząd współpracujący z Niemcami. Niestety, zdarzały się również przypadki narodowego zaprzaństwa i zdrady.

W Generalnym Gubernatorstwie sporadycznie zdarzały się przypadki podpisywania volkslisty lub prowadzenia działalności agenturalnej przeciwko podziemiu. Na Podhalu grupa działaczy z Wacławem Krzeptowskim na czele podjęła inicjatywę tworzenia tzw. Goralenvolk (narodu góralskiego), zakończoną jednak niepowodzeniem. Problemem były także występy niektórych znanych aktorów w niemieckich teatrzykach i filmach czy publikacje literatów w prasie gadzinowej. Władzę sowiecką natomiast poprali nie tylko przedwojenni komuniści, ale też np. część literatów.

Polskie Państwo Podziemne nie mogła pozostać obojętne na takie sprawy. Upowszechnianiem kodeksów postaw obywatelskich pod okupacją oraz piętnowaniem zachowań niegodnych Polaka zajmowało się Kierownictwo Walki Cywilnej. Od 1943 r. istniały Komisje Sądzące KWC, które za takie czyny mogły orzekać kary infamii, nagany lub upomnienia. Wyroki ogłaszano w prasie konspiracyjnej. Dodatkowo stosowano głównie na prowincji (np. za przywłaszczenie sobie majątku rodaków) oraz wobec kobiet utrzymujących kontakty z Niemcami chłostę i strzyżenie włosów.

Zdradę Polskie Państwo Podziemne karało śmiercią. Jako pierwszy zastrzelony został - wyrokiem Sądu Kapturowego ZWZ - znany przedwojenny aktor, agent gestapo, Igo Sym. Pod koniec wojny wyrok wykonano na Krzeptowskim.

opracował: Przemysław Wywiał

**********

W sumie kolaboracja w Polsce nie przybrała szerszych rozmiarów i była zjawiskiem odosobnionym. Powiedzenie "Polska Quislinga nie wydała" miało pełne pokrycie w krajowej rzeczywistości.

Stefan Korboński, Polskie Państwo Podziemne

wstecz



              Muzeum Armii Krajowej im. Generała Emila Fieldorfa - Nila